New York Times gazetesi, AKP’nin kitleleri temsil ettiğini belirtirken, Türkiye’de “Sınıf ayrılığı bugünlerde de devam ediyor ve laik kadınların yaşam tarzlarının, daha açık bir biçimde dindar bir toplumda kısıtlanacağı yolundaki derin korkularına katkıda bulunuyor” yorumunu yaptı.

İDDİANAME SİYASİ
Bu çerçevede AKP Grup Başkan Vekili Sadullah Ergin’in “Dikkat, bir günahkarla konuşuyorsunuz” sözlerine yer veren gazete, Ergin’in de, iddianamenin “hukuki değil, siyasi” olduğu değerlendirmesiyle liberallerin de mutabık olduğunu yazdı. Gazete, Baskın Oran’ın, ordu ile ilgili olarak “Son oyununu oynuyorlar. Asker artık darbe yapamıyor. Tutunabilecekleri son çizgi de, Anayasa Mahkemesidir” görüşünü de aktardı.

TÜRK TOPLUMU TRAUMATİZE OLDU

AKP Genel Başkan Yardımcısı Fırat’ın da “Türk toplumu traumatize oldu. Bir gecede giysilerini, dillerini değiştirmeleri istendi” derken giysi konusunun traumatize olmayan toplumların umurunda olmadığını söyledi. ABD’li gazete, iddianamenin, Ergin ve Fırat hakkındaki iddialarının örneklerini de verdi.

TÜRBAN DEĞİŞİKLİĞİ İZAH EDİLMEDİ

NYT, “Reel değişiklikleri acı verir ve birçok liberal, Erdoğan’ın değişiklikleri gerçekleştirirken, fazla ileriye, fazla hızlı gittiğini savunuyorlar” görüşünü de dile getirdi. Baskın Oran’ın “türban” değişikliğinin limitlerini uygun bir biçimde izah etmeden parlamentodan büyük bir hızla geçirildiği değerlendirmesine dikkat çeken gazete, Oran’ın da “Onları, bunu açık bir biçimde izah etmeleri yönünde bin defa uyardık. Şimdi sadece onlar değil, bizler de bunun faturasını ödemek zorunda kalıyoruz” sözlerini de yansıttı.

Anayasa Mahkemesi, CHP ve DSP milletvekillerinin başörtüsünün üniversitelerde serbest bırakılmasına ilişkin anayasa değişikliğinin ”iptali veya yok hükmünde kabul edilmesi ve yürürlüğünün durdurulması” istemiyle açtığı davanın sonucunu yazılı açıklamayla duyurdu.

Açıklamada, şöyle denildi: ”9 Şubat 2008 günlü 5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair Kanun’un 1. ve 2. maddeleri, Anayasa’nın 2, 4. ve 148. maddeleri gözetilerek iptal edilmiştir. Ayrıca yürürlüğü de durdurulmuştur.”

Karar ikiye karşı 9 oyla alındı. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç ile Sacit Kayalı karara karşı oy kullandılar.

Çiçek: Gerekçeli kararı görmeliyiz
Baykal: Karar hukuki bakımdan önemli
MHP: Karara iştirak etmiyoruz
DSP: Haklılığımız ortaya çıktı
Mumcu: Karar siyasi baskı altında alındı
DTP: Sakıncalı ve üzücü bir karar

ÜNİVERSİTEDE TÜRBANIN ÖNÜ KAPANDI

Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği değişiklikle Anayasa’nın, ”Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10. maddesinin son fıkrasına, ”… ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında” ibaresi eklenmişti.

Bu değişiklikle madde, ”Devlet organları ve idari makamları, bütün işlemlerinde ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır” haline gelmişti.

Anayasa’nın, ”Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42. maddesine ise ”Kanunda açıkça yazılı olmayan herhangi bir sebeple kimse yüksek öğrenim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir” şeklinde yeni bir fıkra eklenmişti.

2., 4, VE 148. MADDELER

2.MADDE: Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.

4.MADDE: Anayasanın 1. maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

148. MADDE: Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. Şekil bakımından denetleme, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def’i yoluyla da ileri sürülemez.

Üniversitelerde türbana serbestlik getirmeyi amaçlayan ve Anayasa Mahkemesi’nin aldığı kararla son bulan düzenleme 6 aylık üniversite seyri şu şekilde gelişti:

“VELEK Kİ SİYASİ SİMGE”

14 Ocak: Başbakan Erdoğan, İspanya’da yaptığı basın toplantısında Türkiye’de başını örtenlere “başörtüsünü siyasi simge olarak kullanıyorsun” şeklinde baskılar yapıldığını söyleyerek “Velev ki bir siyasi simge olarak taktığını düşünün. Bir siyasi simge olarak takmayı suç kabul edebilir misiniz? Simgelere bir yasak getirebilir misiniz? Özgürlükler noktasında dünyanın neresinde böyle bir yasak var? Buradaki dert başka aslında. Biz bunu çok iyi biliyoruz. Bunu maalesef takdirde zorlanıyoruz” dedi.

15 Ocak: MHP lideri Devlet Bahçeli, Erdoğan’ın İspanya’da açıklama yapmasını eleştirdi ve “Başörtüsü sorunu toplumsal uzlaşmayla çözüme kavuşması gereken ve çözülmesi gerektiğine inandığımız bir konudur” dedi.

“YENİ ANAYASA’YI BEKLEMEYE GEREK YOK”

16 Ocak: İspanya’dan dönen Başbakan Erdoğan Esenboğa Havalimanı’nda yaptığı açıklamada, “Başörtüsü sorunun çözümü için yeni anayasayı beklemeye gerek yok. Otururuz, beraberce mutabık kaldığımız bir cümleyle çözülür” dedi.
17 Ocak: MHP Lideri Bahçeli, yazılı açıklama yaparak, başörtüsü sorununun çözümü için, Anayasa’nın 10′uncu maddesinin 4. fıkrasının değiştirilmesini önerdi.

MHP’DEN TÜRBANA TAM DESTEK

22 Ocak: Devlet Bahçeli, partisinin grup toplantısında MHP’nin başörtüsü sorunun çözümüne tam destek vereceğini açıkladı ve teklif beklediğini bildirdi. Bahçeli, “Bu uğurda gerekiyorsa her bedeli seve seve ödemeye hazır ve kararlıdır” dedi. MHP önerisini imzaya açtı.

22 Ocak: Akşam saatlerinde AKP MYK Başbakan Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında toplandı ve başörtüsü sorununun çözümü için MHP’ye teklif netleştirildi.

23 Ocak: Öğle saatlerinde AKP’nin önerisi MHP’ye iletildi. MHP, AKP’nin önerisi ile ilgili değerlendirmeyi hemen yaptı. MHP, AKP’ye uzlaşma mesajı gönderdi.

UZLAŞMA TAMAM

24 Ocak: Bir araya gelen iki partinin kurmayları uzlaşmayı resmen açıkladı.

29 Ocak: AKP ve MHP, yükseköğrenimde türban yasağını kaldırmak için başlattığı görüşme trafiğini uzlaşma ile noktalandırdı. 5.5 saat süren görüşmelerde Anayasa’nın eşitliği düzenleyen 10., eğitim ve öğretim hakkını düzenleyen 42. maddelerinde uzlaşma sağlandı.

REKTÖRLER OLAĞANÜSTÜ TOPLANDI

1 Şubat: Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) gündemdeki türban konusunu tartışmak üzere olağanüstü toplandı. ÜAK Toplantı sonrasında sert bir bildiri yayınlayarak, türban serbestisini getirecek olan yasal düzenlemelerin Cumhuriyetin laiklik ilkesini ortadan kaldırmaya yönelik olduğunu savundu.

6 Şubat: TBMM Genel Kurulunda, türban serbestisi içeren Anayasa değişikliği teklifinin ilk turu yapıldı. Gizli oylamada 397 kabul, 113 ret, 4 geçersiz oy kullanıldı.

411 OYLA KABUL EDİLDİ

9 Şubat: Türban serbestisi getiren Anayasa değişikliği ikinci turu yapıldı. Değişiklik, 411 oyla Meclis’ten geçti. 1967’de Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ndeki bir eylemle gündeme giren ve 1997’de Anayasa Mahkemesi kararıyla yasaklanan türban 11 yıl aradan sonra serbest bırakılmış oldu.

10 Şubat: Üniversitelere türban serbestisi getirmek amacıyla TBMM’de yapılan Anayasa değişikliği, henüz Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmadan bazı üniversitelerde uygulanmaya başladı.

CUMHURBAŞKANI GÜL ONAY VERDİ

22 Şubat: Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, türbana üniversite vizesi için Anayasa’da yapılan değişikliği onayladı. Türkiye’nin Kuzey Irak’a kara operasyonuna kilitlendiği gün onay vermeyi tercih eden Gül, onayı savunurken Başbakan Tayyip Erdoğan’ın “411 oyla kabul edilmiştir. Bu genel seçimlerdeki oyların yüzde 80′ine tekabül eder” ifadelerini aynen kullandı.

23 Şubat: Türbana üniversite vizesi veren Anayasa değişikliği Resmi Gazete’de yayımlandı.

YÖK BAŞKANI REKTÖRLERE SESLENDİ: KAPILARI AÇIN

24 Şubat: YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan, rektörlere bir yazı göndererek türbanlı öğrencilerin derslere alınmasını istedi.

CHP ANAYASA MAHKEMESİ’NE BAŞVURDU

27 Şubat: CHP, üniversitede türban serbestisi sağlamak için Anayasa’nın 10 ve 42. maddelerinde yapılan değişikliklerin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. CHP, ‘yürürlüğün durdurulması’nı istedi.

KAPATMA DAVASI AÇILDI

14 Mart: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya, “Laikliğe aykırı fiillerin odağı haline geldiği” iddiasıyla AKP’nin kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi’nde dava açtı. İddianamede türban ve üniversitelere türban serbestisi süreci ağırlıklı olarak yer aldı.

24 Mayıs: Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, türbanla ilgili Anayasa’nın 10 ve 42′nci maddelerinin iptali istemiyle açılan davayı Haziran ayı başında gündeme alacaklarını açıkladı.

5 Haziran: Anayasa Mahkemesi, üniversitelere türban serbestisi getiren Anayasa değişikliğinin iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verdi.

Emniyet yetkililerinden alınan bilgiye göre karar sonrasında Anayasa Mahkemesi’nin bulunduğu bölgeye ring ekipler takviye edildi. 24 saat mahkeme ve lojmanlar civarının kontrol altında tutulduğunu ifade eden Ankara Emniyet Müdürlüğü yetkilileri, ayrıca bugün Cuma Namazı nedeniyle de Çevik Kuvvet polislerinin sayısının iki katına çıkarıldığını bildirdi.

Konuyla ilgili herhangi eylem olacağı yönünde bir istihbarat bulunmadığına dikkat çeken emniyet yetkilileri, Anayasa Mahkemesi civarında bir hareketlilik anında önlemleri daha da arttırabilecek yakın kuvvetler de bulunduğunu ifade etti.

Tartışmalar öncesinde bazı üniversiteler türbanlı öğrencileri derslere alırken, Anayasa Mahkemesi’nin kararı sonrasında söz konusu durumun değişmesi bekleniyor.

Tartışmalar öncesinde bazı üniversiteler türbanlı öğrencileri derslere alırken, Anayasa Mahkemesi’nin kararı sonrasında bu durumun değişmesi bekleniyor.

Anayasa Mahkemesi’nin kararını değerlendiren ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ural Akbulut, kararın Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Akbulut, Anayasa Mahkemesi’nin laikliğin koruyucusunun hukuk olduğunu gösterdiğini belirterek, “Anayasa Mahkemesi bırakın laikliğin kaldırılmasını, laikliğin zedelenmesine bile izin verilemeyeceğini gösterdi” dedi.

Söz konusu kararın herkesin kendi dinini özgürce yaşayabilmesinin Anayasa’nın koruması altında olduğunu gösterdiğini ifade eden Akbulut, şunları söyledi: “Bundan sonra kimse laikliği zedeleyemeyecek. Türban konusu bundan sonra asla siyasi istismar konusu olamayacaktır. Söz konusu tartışma öncesinde bizim türbanlı öğrencilerimiz ile başı açık olan öğrencilerimiz arasında sorun yoktu. Ne zaman siyasi simge konusu oldu o zaman gerilimler başladı. Ama artık türban siyasi istismar konusu olmayacak.”

Akbulut, söz konusu tartışmalar öncesinde bazı üniversitelerin derslere türbanlı öğrencilerin girmesine izin verdiğini anımsatarak, “Artık türbanlı öğrencileri derslere almak Anayasa Mahkemesi’nin kararıra karşı çıkmaktır. Suç işlemeyin” dedi.