Araştırmacılar, Güneş’in yaydığı parçacık rüzgarlarının, bir yıldızlararası manyetik alandan kaynaklanan gazlarla çarpıştığını da belirlediler.

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) 1977′de fırlattığı bu uzay aracı, Dünya’dan yaklaşık 10 milyar kilometre uzaklıkta, güneş rüzgarlarının sesüstü hızdan sesaltı hıza aniden düştüğü bu yerdeki bu ”uç çarpışma noktası”nı geçen yaz birkaç kez geçti.

Güneş Sistemi’nin sınırlarıyla ilgili bu yeni bilgileri Nature dergisindeki bir makalesinde sunan Arizona Üniversitesi’nden astronom Randy Jokipii, bu çarpışmanın, bir musluktan çıkan suyla evyenin yüzeyi arasındaki karşılaşma ve kenarlarda toplanan suyun geri sıçramasıyla karşılaştırılabileceğini belirtiyor.

Bu ”uç çarpışma noktası”nın ötesinde, güneş rüzgarlarının etkisi, Güneş Sistemi’nin dış sınırları anlamına gelen ”heliopoz” düzeyine dek azalıyor.

Jokipii, Plüton’un yörüngesinin ötesinde bulunan ve heliosfer adlı dev bir kabarcıkla çevrili ”heliopoz”un, Güneş ile Dünya arasındaki uzaklığın 130 ila 150 katı (yaklaşık 20 milyar kilometre) olduğunun tahmin edildiğini kaydediyor.

”Uç çarpışma noktası”nı 2004 yılı aralık ayında ilk kez geçen Voyager 1, güneş rüzgarlarının hızını, yoğunluğunu ve sıcaklığını ölçecek cihazı bulunmamasına karşılık, güneş rüzgarlarının bu ‘’ses duvarı”na Voyager 2′nin geçtiğinden 1.5 milyar kilometre daha kısa mesafede ulaştı. Astronomlar böylece, Güneş Sistemi’nin tam bir yuvarlak olmadığını anladılar.

Voyager 2 uzay aracı, bu ”uç çarpışma noktası”nın ötesinin sıcaklığının beklenenden daha yüksek olduğunu da ölçerek, çarpışmanın etkisiyle hızlanan yıldızlararası kozmik ışın parçacıklarına bir enerji transferi olabileceğini belirledi.

İnsanoğlunun, Dünya’dan böylesine uzakları keşfetmek için inşa ettiği bu 2 uzay aracı, saniyede 17 kilometre hızla yol alırken, Güneş Sistemi’nin sınırlarını incelemek için gelecekte de onlarca yıl boyunca tek bilgi kaynağı olmayı sürdürecek.

Uzayı keşif alanında özellikle son birkaç hafta içinde önemli görevleri yerine getiren NASA’nın en etkileyici marifetlerinden birisi uzay aracı Phoenix’i (Zümrüdü Anka Kuşu) Mars’ın kuzey kutup bölgesine başarıyla indirmek oldu. Bu 30 yıldır Kızıl Gezegen’e yapılan ilk yumuşak inişti.

Mars’ın kuzey kutbunda koca bir buz bloğu bulmayı bekleyen NASA bilim adamları ilk anda umduklarına ulaşamasalar da Phoenix’in minyatür toprak numunesi ısıtma fırını (Thermal and Evolved-Gas Analyzer-TEGA-Termal ve Gelişkin Gaz Analizcisi) sonunda aldığı Mars toprağı örneklerinde buz halindeki suyun izini tespit etmeyi başardı.

‘GLAST’ GAMA PATLAMALARINI İNCELEYECEK

Phoenix uzay aracının Mars’taki araştırmaları basın tarafından takip edilirken, NASA, fazla gürültü çıkarmayan, ancak evrene yeni bir pencere açacağı gözüyle bakılan bir başka bilimsel görevi yerine getirmek üzere yörüngeye bir roket fırlattı.

Evreni sürekli aydınlatan devasa gama patlamalarını Dünya’nın yörüngesinden inceleyecek GLAST adlı (Gamma-Tay Large Area Space Telescope) yeni teleskobun göndereceği verilerin, galaksilerin etkin çekirdekleri, pulsarlar ve süpernova kalıntıları üzerindeki gizem perdesini aralayabileceği tahmin ediliyor.

29 Haziran’da 50. kuruluş yılını kutlayacak NASA, geçen ay sonunda yaptığı mekik uçuşuyla Uluslararası Uzay İstasyonu’na (UUİ) bir başka önemli modülü ekledi. Japon astronot Akihiko Hoshide ve Amerikalı astronot Karen Nyberg, yolcu otobüsü büyüklüğündeki 15 tonluk “Kibo”yu UUİ’nin robot kolunun yardımıyla mekikten alarak, istasyona monte ettiler.

UUİ’NİN TEMEL İNŞASI TAMAMLANDI

11,2 metre uzunluk, 4,4 metre genişliğindeki “Kibo”, Japonca “umut” anlamına geliyor. UUİ’ye takılan Amerikan, Rus ve Avrupa laboratuvarlarından çok daha büyük olan “Kibo”nun montajıyla yörüngedeki UUİ’nin temel inşası da tamamlanmış oldu. Böylelikle Japonya da ABD, Rusya ve Avrupa ile birlikte UUİ’de söz sahibi konumuna ulaştı.

NASA ayrıca, bu yıl bitmeden, uzayın derinliklerini keşifte kilit öneme sahip Hubble teleskobunun onarımı için Ekim’de bir uzay seyahati planlıyor. Uzaya yeni uydular gönderecek Amerikan uzay ajansı ayrıca, UUİ’ye Kasım ve Aralık aylarında iki inşa uçuşu daha yapmayı öngörüyor.

Dünyaya en yakın mesafedeki bu gezegende su ve yaşam izi arayan aracın yaptığı bu keşif, görevin yerine getirilmesi yönünde büyük bir başarı oldu.

Araçtan art arda gönderilen fotoğraflarda, yüzeyden alınan beyaz toprağın birkaç gün içinde eridiği gözlendi.

Arizona Üniversitesi’nden Peter Smith, düzenlediği basın toplantısında, ”Bugün büyük bir gururla ve neşeyle ilan ediyorum ki aradığımız şeyin izini bulduk. Bu gerçekten de buz, başka bir madde değil” dedi.

Mars’ta su izine rastlanması, yaşam izi konusunda da kilit öneme sahip. Su olması, mikrobik düzeyde de olsa bu gezegende bugün veya geçmişte yaşam olabileceğine ilişkin önemli bir bulgu olarak kabul ediliyor.

Mars’ın, yörüngesindeki yolculuğu sırasında hidrojen analizi yapan Odyssey uydusu aracılığıyla da, 2002 yılında, gezegenin kuzey kutbunda buz kütlesinin varlığı belirlenmişti. 25 Mart’ta gezegen yüzeyine inen Phoenix bu bulguyu, yerinde yaptığı analizle teyit etmiş oldu.

Araca alınan toprak örneklerinde haftalar boyu sürecek analizlerle buzun yapısı incelenerek jeolojik tarihi anlaşılacak, ayrıca organik madde aranacak.

Ay’a 2020 civarında gidilmesini öngören NASA’nın keşif misyonları bölümü direktörlerinden eski astronot Carl Walz, “Ay’da daha uzun süreli, UUİ’de şu anda yaptığımız gibi altı aya varıncaya dek uzun süreli kalış dönemleri oluşturmalıyız” dedi.

Ay’da UUİ’nin bir benzerini, ancak farklı bir konseptle inşa edeceklerini söyleyen Walz, Ay üzerinde taşıma sistemleri kuracaklarını, yaşayacaklarını, çalışacaklarını, altyapı inşa edeceklerini ve Ay’ın kaynaklarını kullanacaklarını belirtti.

Walz, Miami Üniversitesi’nin düzenlediği “NASA’nın Geleceği” konulu konferansta yaptığı açıklamada, Amerikan uzay ajansının gelecekteki önceliklerinin, UUİ’nin inşasını tamamlamak, uzay mekiklerinin kullanımdan kaldırılacağı 2010′a kadar güvenliklerini sağlamak, 2020′den önce Ay’a dönmek ve Güneş Sistemi ile ötesinde insanın varlığını artırmak olduğunu kaydetti.

50. kuruluş yıldönümünü kutlayan NASA, 30 yıl hizmetten sonra 2010′da emekliye ayrılacak uzay mekiklerinin yerine, yeni kuşak uzay fatihi “Orion” uzay gemilerini ve “Ares” fırlatma füzelerini kulanmayı düşünüyor.

Bölgedeki AFP muhabiri, Discovery’nin, parçalı bulutlu havada, ABD’nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral Üssü yakınında bulunan Kennedy Uzay Merkezi’nin yaklaşık 4,5 km’lik pistine öngörüldüğü gibi TSİ 18.15′te sorunsuz şekilde indiğini belirtti.

Yer’e indikten birkaç saniye sonra hızı azaltmak için mekiğin arkasındaki kırmızı-beyaz renkli paraşüt açıldı.

7 astronotla çarşamba günü Uİİ’den ayrılarak Yer’e dönen Discovery’nin astronotları 3 kez uzay yürüyüşü yaparak, Japon yapımı “Kibo (Ümit)” adlı yeni laboratuvarın enerji, hava, su ve veri bağlantılarının kurulmasını sağlamıştı.

ABD’nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Discovery uzay mekiğinden Mekiğin kuyruk dümeninden kopan 30 santimetreye 45 santimetre büyüklüğündeki kare parçanın iniş için tehlikeli olmadığını açıklamış, NASA’nın Teksas eyaleti Houston kentindeki ana kumanda merkezi, 1 Şubat 2003′te Yer’e dönüşte parçalanarak yok olan Columbia mekiğinin geçirdiği büyük kazanın tekrarlanmaması için var güçleriyle çalıştıklarını belirtmişti.

Discovery mekiğinin 31 Mayıs’ta Florida-Cape Canaveral’dan fırlatılması sırasında, Satürn roketleriyle 1960-70′lerde Ay’a gönderilen Apollo araçlarının da fırlatıldığı rampada 5 bin 300 ”küçük tuğla” havaya uçması ”normal” sayılıyor. Fırlatma sırasında 2 bin ton (100 tanker kamyonu) sıvı hidrojen-oksijen yakılıyor.

Şubat 2003′te Yer’e dönüşte 63 km yükseltide 7 astronotla parçalanan Columbia, kalkışta mekiği koruyan sıcaklık tecrit köpük maddesinden çanta büyüklüğünde parçanın kopması ve karoları zedelemesi yüzünden 2000 dereceyi aşan sıcaklığın araç aksamını parçalamasıyla düşmüştü.

Columbia’dan önce ilk kaza, 1986′da fırlatılıştan 72 saniye sonra yakıt tankındaki perçin hatasından düşen, Columbia gibi 7 astronotun öldüğü Challenger mekiğinde meydana gelen kazaydı.

NASA’nın Teksas eyaleti Houston kentindeki ana kumanda merkezinden yapılan açıklamaya göre, mühendisler, 1 Şubat 2003′te Yer’e dönüşte parçalanarak yok olan Columbia mekiğinin geçirdiği büyük kazanın tekrarlanmaması için ellerinden geleni yapıyor.

Mekiğin kuyruk dümeninden kopan 30 santimetreye 45 santimetre büyüklüğündeki parçanın yerçekimsiz ortamda salındığı ve sağ kanat etrafında ”uçtuğu” saptanmış bulunuyor. Mekik yörüngede saatte 27 bin kilometre hızla yol alıyor.

Discovery mekiğinin 31 Mayısta Florida-Cape Canaveral’dan fırlatılması sırasında, Satürn roketleriyle 1960-70′lerde Ay’a gönderilen Apollo araçlarının da fırlatıldığı rampada 5 bin 300 ”küçük tuğla” imha edilmiş bulunuyor ve bu ”normal” sayılıyor. Çünkü fırlatmada 2 bin ton (100 sıradan tanker kamyonu) sıvı hidrojen-oksijen yakılıyor.

NASA’nın Teksas eyaleti Houston kentindeki ana kumanda merkezinden yapılan açıklamaya göre, mühendisler, 1 Şubat 2003′te Yer’e dönüşte parçalanarak yok olan Columbia mekiğinin geçirdiği büyük kazanın tekrarlanmaması için ellerinden geleni yapıyor.

Mekiğin kuyruk dümeninden kopan 30 santimetreye 45 santimetre büyüklüğündeki parçanın yerçekimsiz ortamda salındığı ve sağ kanat etrafında ”uçtuğu” saptanmış bulunuyor. Mekik yörüngede saatte 27 bin kilometre hızla yol alıyor.

Discovery mekiğinin 31 Mayısta Florida-Cape Canaveral’dan fırlatılması sırasında, Satürn roketleriyle 1960-70′lerde Ay’a gönderilen Apollo araçlarının da fırlatıldığı rampada 5 bin 300 ”küçük tuğla” imha edilmiş bulunuyor ve bu ”normal” sayılıyor. Çünkü fırlatmada 2 bin ton (100 sıradan tanker kamyonu) sıvı hidrojen-oksijen yakılıyor.